Bị gout kiêng ăn gì? Người bệnh gout nên hạn chế thực phẩm rất giàu purin, nội tạng, một số loại hải sản, rượu bia và đồ uống nhiều đường để hỗ trợ kiểm soát axit uric và giảm nguy cơ tái phát.
Người đang bị gout kiêng ăn gì?
Gout xảy ra khi nồng độ axit uric trong máu tăng cao, tạo tinh thể urat tích tụ quanh khớp. Cơn gout cấp thường gây sưng, nóng, đỏ và đau dữ dội, phổ biến nhất ở khớp ngón chân cái. Chế độ ăn không phải nguyên nhân duy nhất gây bệnh, nhưng lượng purin, rượu bia, đồ uống nhiều đường và tình trạng mất nước đều có thể ảnh hưởng đến quá trình kiểm soát gout.
Khi tìm hiểu bị gout kiêng ăn gì, không nên hiểu rằng người bệnh phải loại bỏ hoàn toàn thịt cá. Cách hợp lý hơn là giảm những thực phẩm có hàm lượng purin cao, kiểm soát khẩu phần và duy trì chế độ ăn cân bằng.
Nội tạng nên hạn chế
Gan, thận, tim và nhiều loại nội tạng thuộc nhóm thực phẩm rất giàu purin. Khi purin được chuyển hóa, cơ thể tạo ra axit uric, do đó ăn thường xuyên những món này không có lợi cho người đang kiểm soát gout. Hiệp hội Thấp khớp Hoa Kỳ khuyến nghị người bệnh hạn chế hoặc tránh các loại nội tạng như gan.
Những món nên đặc biệt lưu ý gồm:
- Gan bò, gan lợn.
- Tim, thận và lòng.
- Pate làm từ nội tạng.
- Các món cháo, súp có nhiều nội tạng.
- Nước dùng hoặc nước sốt cô đặc từ thịt.
Một bữa ăn có nội tạng không đồng nghĩa chắc chắn sẽ lập tức gây cơn gout. Rủi ro đáng quan tâm hơn nằm ở thói quen ăn thường xuyên, khẩu phần lớn và kết hợp cùng bia rượu.
Thịt và hải sản cần chú ý
Người bệnh không nhất thiết phải bỏ toàn bộ thịt. Thịt đỏ và một số loại thịt có hàm lượng purin từ trung bình đến cao, vì vậy nên ăn với khẩu phần vừa phải. Hướng dẫn dinh dưỡng của NHS cũng khuyến nghị kiểm soát lượng thịt đỏ, thịt gia cầm và cá trong chế độ ăn của người bệnh gout.
Nếu thắc mắc gout kiêng thịt gì, người bệnh nên đặc biệt hạn chế:
- Thịt bò, dê, cừu.
- Thịt thú rừng.
- Các món thịt nấu cô đặc.
- Khẩu phần thịt quá lớn trong một bữa.
Hải sản cũng cần được lựa chọn cẩn thận. Cá cơm, cá mòi, cá trích, cá thu, tôm, cua, trai, sò và một số loại động vật có vỏ chứa lượng purin đáng kể. Hiệp hội Thấp khớp Hoa Kỳ khuyến nghị hạn chế hải sản giàu purin thay vì ăn thường xuyên với số lượng lớn.
Vì vậy, khi hỏi gout kiêng hải sản gì, nhóm cần lưu ý nhất là cá nhỏ nhiều purin, một số cá biển, tôm cua và động vật có vỏ. Người bệnh không nên tự cắt bỏ toàn bộ nguồn đạm mà cần cân đối với trứng, sữa và các thực phẩm ít purin hơn.
Rượu bia và nước ngọt
Rượu bia là nhóm thực phẩm đáng chú ý khi kiểm soát gout. NHS cảnh báo uống nhiều rượu hoặc ăn một bữa rất lớn có thể kích hoạt cơn gout. Hiệp hội Thấp khớp Hoa Kỳ cũng khuyến nghị hạn chế rượu, đặc biệt khi người bệnh đang có vấn đề kiểm soát axit uric.
Một bữa nhậu gồm bia, nội tạng và hải sản vì thế là sự kết hợp không thuận lợi đối với người dễ tái phát gout.
Đồ uống nhiều đường cũng cần giảm. Nước ngọt có đường và đồ uống chứa nhiều fructose có thể làm tăng nguy cơ gout. Đây là chi tiết dễ bị bỏ qua: một người có thể hạn chế thịt rất nghiêm túc nhưng vẫn uống nước ngọt mỗi ngày.
Trong Cẩm nang sức khỏe, nguyên tắc dễ áp dụng là ưu tiên nước lọc, hạn chế bia rượu và giảm các loại nước giải khát nhiều đường.
Có phải kiêng rau và đậu?
Không nên. Một số loại rau và đậu có chứa purin nhưng không đồng nghĩa người bệnh gout phải loại bỏ toàn bộ nhóm thực phẩm này. Chế độ ăn vẫn cần rau xanh, trái cây, tinh bột phù hợp và nguồn đạm đa dạng. Các tài liệu dinh dưỡng về gout cũng phân biệt nguồn purin thực vật với những thực phẩm động vật rất giàu purin.
Một thực đơn dễ duy trì có thể gồm:
- Cơm hoặc khoai với khẩu phần phù hợp.
- Rau xanh.
- Trái cây nguyên miếng.
- Trứng.
- Sữa và sữa chua ít béo.
- Thịt cá với lượng vừa phải theo tình trạng bệnh.
Cách ăn này thực tế hơn nhiều so với nhịn đói hoặc chỉ ăn vài loại rau vì sợ axit uric.
Uống đủ nước và giữ cân nặng ổn định
Mất nước không có lợi cho người bệnh gout. NHS khuyến nghị uống đủ nước, trừ trường hợp người bệnh đang được bác sĩ yêu cầu hạn chế lượng dịch vì bệnh lý khác.
Thay vì chờ khát mới uống, nên chia lượng nước thành nhiều lần trong ngày. Những ngày thời tiết nóng hoặc hoạt động ngoài trời, cơ thể mất nhiều nước hơn nên càng cần chú ý.
Kiểm soát cân nặng cũng có ý nghĩa. Người thừa cân có nguy cơ gout cao hơn, nhưng giảm cân quá nhanh hoặc nhịn ăn cực đoan không phải lựa chọn tốt. NHS khuyến nghị giảm cân từ từ nếu cần và tránh các chế độ giảm cân cấp tốc.
Ăn kiêng có thay được thuốc không?
Đây là điểm rất quan trọng. Chế độ ăn có thể hỗ trợ kiểm soát gout nhưng không phải lúc nào cũng đủ để đưa axit uric về mức mục tiêu.
Hiệp hội Thấp khớp Hoa Kỳ cho biết người bệnh có thể cần thuốc hạ axit uric hoặc thuốc kiểm soát viêm tùy tình trạng. Với người được chỉ định điều trị hạ urat, mục tiêu thường hướng tới nồng độ urat máu dưới 6 mg/dL.
Do đó, nếu các cơn gout tái phát nhiều lần, xuất hiện hạt tophi hoặc xét nghiệm axit uric kéo dài ở mức cao, không nên chỉ tự thay đổi thực đơn rồi bỏ qua theo dõi y tế.
Nếu đọc tin tức tổng hợp online về chế độ ăn cho gout, người bệnh cũng nên kiểm tra nguồn thông tin trước khi áp dụng những lời khuyên quá cực đoan.
Những món nên thay thế và khi nào cần đi khám?
Một cách đơn giản để xây dựng thực đơn là thay món có nguy cơ cao bằng lựa chọn phù hợp hơn.
Ví dụ:
- Thay bia bằng nước lọc hoặc đồ uống không đường.
- Thay nội tạng bằng trứng hoặc sữa ít béo.
- Giảm khẩu phần thịt đỏ, tăng rau trong bữa ăn.
- Hạn chế nước dùng thịt cô đặc.
- Ăn trái cây nguyên miếng thay vì uống nhiều nước ép có đường.
Những thay đổi nhỏ nhưng duy trì đều đặn thường thực tế hơn một chế độ ăn quá khắt khe chỉ kéo dài vài ngày.
Gout thường gây đau dữ dội và sưng nóng tại khớp, nhưng không phải mọi trường hợp đau khớp đều là gout. Nếu lần đầu xuất hiện triệu chứng, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân.
Đặc biệt, khớp sưng đau kèm sốt, rét run hoặc cảm giác rất mệt cần được đánh giá y tế sớm vì nhiễm trùng khớp cũng có thể gây biểu hiện tương tự và cần xử lý khẩn cấp.
Kết luận
Hiểu đúng bị gout kiêng ăn gì giúp người bệnh xây dựng thực đơn thực tế thay vì kiêng khem quá mức. Nội tạng, một số hải sản giàu purin, thịt đỏ ăn nhiều, rượu bia và đồ uống nhiều đường là những nhóm cần đặc biệt lưu ý.
Chế độ ăn nên kết hợp uống đủ nước, kiểm soát cân nặng và điều trị theo hướng dẫn y tế. Với mỗi người, gout kiêng hải sản gì còn phụ thuộc khẩu phần, tần suất ăn và tình trạng sức khỏe cụ thể.
Nguồn: Sưu tầm.